Αλλά ας ξεκινήσουμε από τα βασικά.

Γιατί να φτιάξεις blog;

Ο λόγος που χρειάζεται να φτιάξεις το δικό σου blog είναι γιατί στη σημερινή εποχή αν δεν υπάρχεις online, δεν υπάρχεις. Ο ευκολότερος και οικονομικότερος τρόπος για να αποκτήσεις online παρουσία είναι να φτιάξεις το δικό σου blog.

Κι όταν λέω blog δεν εννοώ απαραίτητα προσωπικό blog. Μπορεί να πρόκειται για ένα επαγγελματικό blog που ξεκινάει ένας γιατρός για να μοιραστεί τις γνώσεις και τις σκέψεις του, ένας συγγραφέας για να έρχεται σε επαφή με τους αναγνώστες του ή μία μικρή επιχείρηση για να αλληλεπιδρά με τους πελάτες της.

Παρ’ όλα αυτά ακόμα και ένα προσωπικό blog (ένα blog που φτιάχνεις για να καταγράψεις την προσωπική σου ζωή) έχει τη δύναμη να αλλάξει την πορεία της ζωής σου. Στη δική μου περίπτωση το blogging διεύρυνε τους ορίζοντές μου, με έφερε σε επαφή με αξιόλογους ανθρώπους και άνοιξε νέους δρόμους.

Η παρουσία στα social media μόνο δεν αρκεί. Στα social media η σελίδα σου δε σου ανήκει και μπορεί να διαγραφεί οποιαδήποτε στιγμή, χωρίς προειδοποίηση. Επίσης δεν έχεις έλεγχο της οργανικής απήχησης (σε πόσους θα εμφανίζονται οι δημοσιεύσεις σου) και οι κανόνες αλλάζουν συνεχώς. Και είναι απογοητευτικό να προσπαθείς να ανταγωνιστείς εκατομμύρια άλλες σελίδες και λογαριασμούς και να σπας το κεφάλι σου να αποκρυπτογραφήσεις αλγορίθμους, διεκδικώντας μια θέση στα timeline.

Με ένα blog όμως έχεις τον δικό σου χώρο στο internet.

Δωρεάν ή self-hosted;

Αν θέλεις να ξεκινήσεις κι εσύ το δικό σου blog, υπάρχουν δύο δρόμοι: Οι δωρεάν πλατφόρμες (όπως για παράδειγμα το blogger.com και το wordpress.com) και οι μη δωρεάν (όπως το wordpress.org).

Στις δωρεάν πλατφόρμες το blog σου φιλοξενείται στους servers της αντίστοιχης υπηρεσίας, ενώ όταν είναι self-hosted, παρ’ όλο που η εφαρμογή (το λογισμικό) είναι και πάλι δωρεάν, φιλοξενείται σε δικούς σου servers. Επειδή βέβαια οι περισσότεροι από εμάς ΔΕΝ έχουμε δικούς μας servers, νοικιάζουμε χώρο στους servers μιας εταιρείας φιλοξενίας.

Οι δωρεάν πλατφόρμες μπορεί να μοιάζουν καλύτερη επιλογή και σε μερικές περιπτώσεις είναι. Όταν για παράδειγμα η δασκάλα της κόρης μου ξεκίνησε ένα blog για την τάξη, το ξεκίνησε – και πολύ σωστά – σε δωρεάν πλατφόρμα. Αν όμως το blog σου είναι επαγγελματικό, αν έχεις σχέδια να αναπτυχθείς μελλοντικά ή αν απλώς έχεις περισσότερες απαιτήσεις, οι δωρεάν πλατφόρμες δε θα σε καλύψουν.

Επίσης στις δωρεάν πλατφόρμες το blog σου δε σου ανήκει και μπορεί να διαγραφεί χωρίς προειδοποίηση. Χαίρομαι βέβαια που υπάρχουν οι δωρεάν πλατφόρμες γιατί κάπως έτσι αποφάσισα κι εγώ να πειραματιστώ και να ξεκινήσω. Έφτασα όμως σε ένα σημείο που δεν μπορούσα να κάνω όλα όσα ήθελα στο δωρεάν blog μου. Τώρα με όλα αυτά που ξέρω, μετανιώνω που δεν είχα ξεκινήσει από την αρχή σε δικό μου self-hosted blog. Θα είχα αποφύγει κύκλους και καθυστερήσεις, χρόνο και χρήματα.

Το μεγαλύτερο εμπόδιο στο να ξεκινήσει κανείς το δικό του self-hosted blog είναι η έλλειψη τεχνικών γνώσεων (γιατί όλα μοιάζουν βουνό στην αρχή) ή/και τα έξοδα. Τα βήματα όμως είναι απλά, αρκεί να βρεθεί κάποιος να στα δείξει. Ένα δεύτερο ερώτημα που έχουν πολλοί είναι το κόστος.

Πόσο κοστίζει να φτιάξεις blog;

Τα απολύτως απαραίτητα έξοδα είναι το domain name, το όνομα δηλαδή που πληκτρολογεί κάποιος στη διεύθυνση του browser για να μπει στο blog και το hosting, το ενοίκιο δηλαδή του χώρου στην εταιρεία φιλοξενίας. Το domain name κοστίζει περίπου 10 ευρώ το χρόνο + ΦΠΑ ενώ το ποσό της φιλοξενίας για ένα μικρό site ή blog είναι λιγότερο από 5 ευρώ το μήνα – όσο δηλαδή ένας καφές έξω.

Σήμερα θα σου δείξω πώς να φτιάξεις το δικό σου self-hosted WordPress blog σε 5 απλά βήματα.

Αν θέλεις όμως να έχεις μια πιο ολοκληρωμένη καθοδήγηση για το ξεκίνημα, μπορείς να γραφτείς στο δωρεάν mini-course 123 Blog, όπου σου δείχνω πώς να στήσεις το blog σου σωστά από την αρχή και να αποφύγεις τα πιο συνηθισμένα λάθη των αρχάριων.

Η διαδικασία δημιουργίας blog βήμα-βήμα

1. Κατοχύρωσε το domain name σου
2. Επίλεξε εταιρεία φιλοξενίας
3. Σύνδεσε το domain με το hosting (nameservers)
4. Κάνε την εγκατάσταση του WordPress
5. Δημοσίευσε το πρώτο σου post

Ας δούμε τα βήματα αναλυτικά ένα-ένα.

Βήμα 1: Κατοχύρωσε το domain name σου

Κατ’ αρχάς αποφάσισε ποιο θα είναι το domain name σου. Ποια θα είναι δηλαδή η διεύθυνση που θα πληκτρολογεί κάποιος στον browser για να επισκεφτεί το blog σου. Το δικό μου domain name είναι το AspaTsamadi.com. Φυσικά το domain που επιθυμείς να κατοχυρώσεις θα πρέπει να είναι διαθέσιμο! Δηλαδή να μην το έχει κλείσει ήδη κάποιος άλλος.

Η διαδικασία για να ελέγξεις κατά πόσο το domain που επιθυμείς είναι ελεύθερο και να το κατοχυρώσεις είναι η εξής:

Επισκέψου το papaki.gr ή τον καταχωρητή της επιλογής σου.

Πληκτρολόγησε στην μπάρα αναζήτησης το όνομα που επιθυμείς και πάτησε Αναζήτηση. Αν το όνομα που επιθυμείς είναι διαθέσιμο, πρόσθεσέ το στο καλάθι. Αν δεν είναι διαθέσιμο δοκίμασε ένα άλλο όνομα. Όταν είσαι έτοιμος/η για το επόμενο βήμα, πρόσθεσέ το στο καλάθι.

Σε αυτή την καρτέλα το papaki θα σου προτείνει επιπλέον διαθέσιμες υπηρεσίες (δεν είναι απαραίτητες). Επίλεξε τη διάρκεια κατοχύρωσης και Συνέχεια Παραγγελίας.

Συνδέσου στο λογαριασμό σου ή δημιούργησε νέο λογαριασμό για να επιλέξεις τρόπο πληρωμής και να ολοκληρώσεις τη διαδικασία.

Βήμα 2: Επίλεξε εταιρεία φιλοξενίας

Επίλεξε την εταιρεία φιλοξενίας που θα φιλοξενήσει το blog σου και αγόρασε το πακέτο hosting. Η εταιρεία φιλοξενίας μοιάζει με έναν «σπιτονοικοκύρη» που σου νοικιάζει ένα σπίτι ή ένα διαμέρισμα. Μπορεί να μη σου νοικιάζει φυσικό χώρο, αλλά σου νοικιάζει online χώρο στους servers της για το blog σου, δηλαδή για το διαδικτυακό σου σπίτι. Υπάρχουν δεκάδες εταιρείες φιλοξενίας στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο. Εγώ τα τελευταία χρόνια έχω τα δύο μου blog μου στο papaki.gr. Δηλαδή το papaki εκτός από καταχωρητής domain name (όπως είδαμε στο προηγούμενο βήμα) είναι και εταιρεία φιλοξενίας.

Εναλλακτικά, έχω χρησιμοποιήσει και συστήνω την εταιρεία Top Host (affiliate).

Τα βήματα λοιπόν που δείχνω παρακάτω αφορούν το papaki, αλλά αν τυχόν επιλέξεις την Top Host ή άλλη εταιρεία, η διαδικασία είναι αντίστοιχη.

Πήγαινε στην κεντρική σελίδα του papaki, επίλεξε Hosting και email και μετά Web Hosting.

Επίλεξε το πακέτο που σε ενδιαφέρει, μεταξύ των τριών διαθέσιμων. (Τα πακέτα και οι τιμές μπορεί να διαφέρουν όταν επισκεφτείς εσύ τη σελίδα).

Αν θέλεις να κρατήσεις το κόστος χαμηλό, ξεκίνησε από το οικονομικότερο πακέτο, που είναι ιδανικό για ένα μικρό ή προσωπικό site ή blog. (Μπορείς να αναβαθμίσεις οποιαδήποτε στιγμή). Πάτησε Παραγγελία.

Μεταφέρεσαι στο καλάθι αγορών σου. Επίλεξε τη διάρκεια φιλοξενίας. Πάτησε το Αλλαγή Domain Name, για να δηλώσεις το domain που έκλεισες στο Βήμα 1.

Στην επιλογή «Θα χρησιμοποιήσω Domain Name που έχω ήδη κατοχυρώσει στο papaki.gr ή σε άλλη εταιρεία», πληκτρολογείς το όνομα του domain σου.

Αν τυχόν είχες παραλείψει να κλείσεις domain name στο προηγούμενο βήμα, μπορείς να το κλείσεις και από εδώ (από την επιλογή 2). Μπορείς επίσης να κλείσεις το πακέτο χωρίς να το συνδέσεις με domain τώρα – να το κάνεις δηλαδή αργότερα – αλλά δεν το συστήνω, γιατί έχει ένα μεγαλύτερο βαθμό δυσκολίας η διαδικασία στη συνέχεια. Πάτησε Συνέχεια και Συνέχεια Παραγγελίας.

Αν τυχόν δεν είσαι συνδεδεμένος/η στο λογαριασμό σου, κάνε είσοδο στο λογαριασμό σου ή δημιούργησε νέο λογαριασμό.

Βλέπεις και πάλι τα στοιχεία της παραγγελίας, επίλεξε Απόδειξη ή Τιμολόγιο, συμπλήρωσε τα στοιχεία εξόφλησης και Παραγγελία. Σου ανοίγει η καρτέλα Σας ευχαριστούμε!

Βήμα 3: Σύνδεσε το domain με το hosting (nameservers)

Σε αυτό το βήμα θα συνδέσεις το domain που κατοχύρωσες με την εταιρεία φιλοξενίας σου. Αυτό γίνεται με την προσθήκη των λεγόμενων nameservers.

Μπες στο control panel του papaki πατώντας το κουμπί «Οι υπηρεσίες μου» (πάνω δεξιά). Αν ακολούθησες τη διαδικασία όπως ακριβώς την περιέγραψα στο βήμα 2, στην στήλη nameservers θα έχουν προστεθεί αυτόματα οι nameservers, οπότε πέρασε κατευθείαν στο επόμενο βήμα.

Αν για κάποιο λόγο τα ονόματα δεν υπάρχουν θα υπάρχει στη θέση τους ένα link Προσθήκη nameservers το οποίο θα πατήσεις για να τους προσθέσεις.

Στην καρτέλα που ανοίγει πρόσθεσε τα ονόματα του πρωτεύοντα και του δευτερεύοντα nameserver όπως αναγράφονται στο email που σου έστειλε το papaki αμέσως μετά την αγορά του πακέτου σου. Να διπλοτσεκάρεις έτσι κι αλλιώς ότι τα ονόματα που αναγράφονται εδώ είναι ίδια με αυτά που έχει το email του papaki. Αν τα ονόματα δεν είναι ίδια, διόρθωσέ τα.

Ενεργοποίησε το πιστοποιητικό SSL

Σε αυτό το σημείο καλό είναι να ενεργοποιήσεις και το πιστοποιητικό SSL για το domain σου. Το SSL εξασφαλίζει ότι το site σου θα ανοίγει με https αντί για http και εμφανίζει το λουκετάκι ασφαλείας στον browser.

Στις περισσότερες εταιρείες φιλοξενίας μπορείς να ενεργοποιήσεις ένα δωρεάν πιστοποιητικό SSL (Let’s Encrypt) μέσα από το control panel του hosting. Κάποιες εταιρείες προσφέρουν και επί πληρωμή πιστοποιητικά SSL, αλλά για ένα απλό blog το δωρεάν πιστοποιητικό είναι συνήθως αρκετό.

Αφού ενεργοποιηθεί το SSL, μπορείς να προχωρήσεις στο επόμενο βήμα.

Βήμα 4: Κάνε την εγκατάσταση του WordPress

Από το control panel του papaki, επίλεξε το πακέτο hosting σου και στη συνέχεια Διαχείριση hosting. Σου ανοίγει ο πίνακας ελέγχου plesk.

Επίλεξε Applications.

Εκεί θα δεις το WordPress. Πάτησε το τοξάκι και επίλεξε Install (Custom). Αποδέξου τους όρους χρήσης.

Στην καρτέλα Installation of WordPress που σου ανοίγει, κάνε τις ρυθμίσεις που θέλεις, πρόσθεσε όνομα διαχειριστή και password, γράψε το όνομα του blog σου και όρισε γλώσσα εγκατάστασης τα Ελληνικά. (Όλα αυτά μπορούν να αλλάζουν και στη συνέχεια οπότε μην κολλάς. Προτίμησε όμως να τα κάνεις από την αρχή για ευκολία).

Πάτησε Install. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα ολοκληρώνεται η εγκατάσταση του WordPress!

Βήμα 5: Μπες στο WordPress και δημοσίευσε το πρώτο σου post

Για να κάνεις login στο WordPress από το Plesk, από εκεί δηλαδή που βρισκόσουν στο 4ο βήμα, πάτησε το login και θα μεταφερθείς αυτόματα. Αν όμως έχεις κλείσει το Plesk, δε βλέπεις το κουμπί login ή θέλεις να μπεις στον πίνακα ελέγχου του blog σου κάποια άλλη στιγμή, πρόσθεσε απλώς στο URL το /wp-admin μετά από το domain name σου. Αν για παράδειγμα το domain name σου είναι toblogmou.gr, για να μπεις στον πίνακα ελέγχου του WordPress πληκτρολόγησε toblogmou.gr/wp-admin

Ο πίνακας ελέγχου του wordpress μοιάζει με την κουζίνα ενός εστιατορίου. Στην κουζίνα γίνεται όλη η προετοιμασία και το μαγείρεμα των πιάτων, αλλά οι πελάτες του εστιατορίου δεν έχουν πρόσβαση σε αυτήν! Οι πελάτες βλέπουν μόνο το μπροστινό μέρος του εστιατορίου. Με τον ίδιο τρόπο και στο blog σου, στον πίνακα ελέγχου, στο back-end, στην κουζίνα, έχεις πρόσβαση μόνο εσύ! Οπότε για να μπεις στην κουζίνα πηγαίνεις στη διεύθυνση toblogmou.gr/wp-admin.

Πρόσθεσε αυτή τη διεύθυνση στους σελιδοδείκτες σου για να έχεις εύκολη πρόσβαση. Για να κάνεις login, εισάγεις όνομα χρήστη και το password (όπως τα είχες ορίσει στο βήμα 4).

Πήγαινε στο Άρθρα>Όλα τα άρθρα. Κάνε διαγραφή του πρώτου άρθρου που έχει δημοσιευτεί αυτόματα από το ίδιο το WordPress. Πάτησε το κουμπί Νέο άρθρο. Επίλεξε τίτλο και γράψε το κείμενο.

Πάτησε Δημοσίευση. Αυτή είναι μια σημαντική στιγμή που δε θα ξεχάσεις ποτέ στη ζωή σου.

Συγχαρητήρια! Μόλις δημοσίευσες το πρώτο σου post. Ένα σπουδαίο νέο ταξίδι μόλις ξεκίνησε!

✔️ Τι ερωτήσεις ή απορίες έχεις για το ξεκίνημα του δικού σου blog; Άφησε την ερώτησή σου στα σχόλια!

✔️ Θέλεις να σε καθοδηγήσω στα πρώτα σου βήματα;

Στο δωρεάν πενθήμερο πρόγραμμα 123 Blog σου δείχνω βήμα-βήμα πώς να στήσεις σωστά το blog σου από την αρχή.

👉 Γράψου δωρεάν μέσω της παρακάτω φόρμας:

Καλή επιτυχία!

Το post Πώς φτιάχνω blog σε 5 απλά βήματα δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Tsamadi.

Πριν από 13 χρόνια ξεκίνησα το blog μου και αυτή η απόφαση μου άλλαξε τη ζωή. Σήμερα θα σας δείξω πώς να κάνετε κι εσείς το ίδιο! Πώς δηλαδή να δημιουργήσετε site ή το blog μόνοι σας ακόμα κι αν δεν έχετε τις τεχνικές γνώσεις.

Εκείνη την περίοδο είχα σταματήσει να εργάζομαι κι έμενα στο σπίτι με τα παιδιά, μέχρι να μεγαλώσουν λίγο και να πάνε σχολείο.

Και παρόλο που απολάμβανα το νέο μου ρόλο ως μαμά ήθελα να δώσω διέξοδο στη δημιουργικότητά μου και να φτιάξω κάτι δικό μου μέσα από το σπίτι.  Δεν άργησα να πάρω την απόφαση ότι θα ξεκινούσα το δικό μου blog και να δω πού θα με οδηγήσει…

Τότε δεν ήμουν διατεθειμένη να επενδύσω χρήματα για να το φτιάξω, γιατί το έβλεπα περισσότερο ως διέξοδο και χόμπι.

Έτσι δεν απευθύνθηκα σε κάποιον επαγγελματία και ξεκίνησα μόνη μου παρόλο που δεν είχα τεχνικές γνώσεις!

Ψάχνοντας στο Google, διαπίστωσα ότι είχα εκατοντάδες επιλογές το οποίο σήμαινε ότι είχα και 100άδες αποφάσεις να πάρω. Πολλές από τις πληροφορίες που βρήκα δεν ίσχυαν καν πλέον – αλλά δεν το ήξερα.  Το internet αλλάζει τόσο γρήγορα, αλλά οι πληροφορίες που είχε ανεβάσει κάποιος πριν από έναν χρόνο ήταν ακόμα εκεί.

Ήταν δύσκολο να ξέρω ποιες πληροφορίες ήταν σωστές και ποια επιλογή ήταν η καλύτερη για μένα και για αυτό έκανα αρκετά λάθη. 

Στο σημερινό post και βίντεο, θα σας γλυτώσω από την ταλαιπωρία και την αγωνία της αναζήτησης. Θα σας βοηθήσω να ξεκαθαρίσετε ποιες είναι οι επιλογές σας και να καταλήξετε στον δρόμο που σας ταιριάζει περισσότερο. 

Συγκεκριμένα θα καλύψω τα εξής θέματα: 

1. Γιατί να ξεκινήσετε site ή blog (και μπορεί να μοιάζει περιττό να το συζητήσουμε εδώ, αλλά πιστέψτε με είναι το Α και το Ω για να μπορέσετε να επιλέξετε ποιο θα είναι το επόμενό σας βήμα)
2. Τι από τα δύο χρειάζεστε: Site ή blog (και ποια η διαφορά) 
3. Πώς να δημιουργήσετε site ή blog μόνοι σας μέσω του Papaki. Θα σας δείξω τρόπους: με το Website Builder και με το  WordPress.

Γιατί;

Ας κάνουμε όμως ένα βήμα πίσω και ας δούμε το ΓΙΑΤΙ.

Το δικό μου ΓΙΑΤΙ τότε, ήταν να κάνω κάτι δημιουργικό. Στο πίσω μέρος του μυαλού μου υπήρχε και μία κρυφή ελπίδα ότι θα μπορούσε να γίνει κάποτε επάγγελμα, αλλά καθώς ήταν τόσο καινούργιο, δεν ήξερα αν υπήρχε περίπτωση να τα κατάφερνα να κάνω κάτι τέτοιο.

Το θέμα όμως δεν ήταν γιατί ξεκίνησα εγώ. Το θέμα είναι γιατί θέλετε να έχετε blog ή site ΕΣΕΙΣ;

Ο πρώτος λόγος είναι σίγουρα ο προφανής: Στις μέρες μας αν δεν έχετε διαδικτυακή παρουσία, χάνετε ευκαιρίες.  

Πέρα όμως από αυτό, πρέπει να ψάξετε λίγο βαθύτερα και να αναρωτηθείτε τι ακριβώς επιδιώκετε από την online παρουσία σας. Γιατί αυτό, θα το κάνει πολύ πιο εύκολο να επιλέξετε ποιο θα είναι το επόμενό σας βήμα.

Για παράδειγμα:

Αν είστε επαγγελματίας, π.χ. ψυχολόγος,  φωτογράφος, γυμναστής, ο λόγος που μπορεί να θέλετε blog ή site είναι για να σας βρουν άνθρωποι όταν ψάχνουν λύση στο πρόβλημά τους σωστά; 

Όμως υπάρχουν πολλών ειδών online παρουσίες. Για παράδειγμα, όταν έχετε σελίδα στο facebook ή account στο Instagram, έχετε online παρουσία.

Εδώ λοιπόν θέλω να πω κάτι πάρα πολύ σημαντικό:

Αν είστε επαγγελματίας, δεν μπορείτε να βασίζεστε στα social media για τη διαδικτυακή σας παρουσία. Γιατί;

Γιατί πρώτον το Facebook ή το Instagram έχουν τους δικούς τους κανόνες και αλγόριθμους κλπ. Και όπως ίσως να ξέρετε δεν δείχνουν τα posts σας παρά μόνο σε ένα πολύ πολύ μικρό ποσοστό από τους followers σας. Αυτό το ποσοστό με την πάροδο του χρόνου θα γίνεται ολοένα και μικρότερο. Αν θέλετε να εμφανίζεστε στους followers σας μέσα από τα social media θα πρέπει να πληρώνετε διαφήμιση. 

Κάτι όμως που είναι επίσης σημαντικό και λίγοι συνειδητοποιούν είναι το εξής: Κάποιος που ψάχνει λύση στο πρόβλημά του δεν θα μπει στο Instagram ή στο facebook για να βρει τη λύση.

Θα μπει στο Google. Όπου θα πρέπει να του βγει το δικό σας site ή blog.

Τι; Site ή blog;

Το δεύτερο στο οποίο θα ήθελα να απαντήσω είναι ποια είναι η διαφορά μεταξύ του site και του blog. Στο post Τι είναι blog και ποια η διαφορά του από ένα site, έχω γράψει αναλυτικά ποιες είναι διαφορές. Σήμερα όμως θα ήθελα να το απλουστεύσω ακόμα περισσότερο για να καταλάβετε αμέσως τη διαφορά και τι από τα δύο χρειάζεστε. 

Και ξεκινάω με το εξής: Όλα τα blogs είναι sites. Αλλά όλα τα sites δεν είναι blogs.

Βlog είναι μια μορφή site – website, στην οποία οι αναρτήσεις (τα posts) εμφανίζονται χρονολογικά ιεραρχημένα όπως σε ένα παραδοσιακό ημερολόγιο.

Παλαιότερα όταν λέγαμε blog εννοούσαμε αυτό ακριβώς: ένα online “ημερολόγιο”. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Ναι βέβαια κάποιος μπορεί να ξεκινήσει blog για να  καταγράφει τη ζωή του. Αλλά κάποιος άλλος για να ανεβάζει τα άρθρα του ώστε να υποστηρίξει την επαγγελματική του δραστηριότητα. 

Όμως δεν έχουν όλα τα blog την ίδια μορφή και καμιά φορά είναι δύσκολο να καταλάβεις αν αυτό που επισκέπτεσαι είναι blog και αν είναι φτιαγμένο σε πλατφόρμα blog ή όχι. Η πρώτη σελίδα ενός blog μπορεί να είναι μια στατική σελίδα (να μην εμφανίζει δηλαδή τις τελευταίες αναρτήσεις).

Αλλά το θέμα είναι εσείς τι χρειάζεστε; Blog ή site;

Η απάντηση είναι απλή:

Αν θέλετε να φτιάξετε ένα στατικό site που να αποτελείται από συγκεκριμένο αριθμό σελίδων με τις βασικές πληροφορίες για εσάς ή την επιχείρησή σας και δεν έχετε στόχο να ανεβάσετε συνεχώς νέο περιεχόμενο (νέα άρθρα δηλαδή) χρειάζεστε site.

Φτιάχνετε λοιπόν ένα site που έχει συγκεκριμένο αριθμό σελίδων.

Θα φτιάξετε μία σελίδα στην οποία θα αναφέρετε τις υπηρεσίες σας για παράδειγμα. Μια δεύτερη σελίδα με το βιογραφικό σας. Μια τρίτη σελίδα επικοινωνίας, με πληροφορίες για το πώς να επικοινωνήσει κάποιος μαζί σας. Μπορείτε να βάλετε όποιες ακόμα σελίδες θέλετε, τυχαία παραδείγματα έδωσα.

Το site αυτό, θα βρίσκεται στο domain της επιλογής σας ώστε κάποιος να μπορεί να μπορεί να το πληκτρολογεί στο browser του για να πάρει πληροφορίες για εσάς. Ή να μπορεί να σας βρίσκει από τις μηχανές αναζήτησης. 

Τώρα αν θέλετε να φτιάξετε μια μορφή site την οποία να εμπλουτίζετε συνέχεια με νέο περιεχόμενο, με νέες αναρτήσεις, με νέα άρθρα σχετικά με τη δουλειά σας, αν θέλετε να έχει σχόλια ώστε να υπάρχει κάποιου είδους διάλογος με το κοινό, χρειάζεστε blog.

Δηλαδή το blog, δεν είναι στατικό, είναι δυναμικό γιατί προσθέτετε  συνέχεια νέο περιεχόμενο.

Πώς;

Σήμερα θα σας δείξω πώς να φτιάξετε site και blog μέσω του papaki, με το οποίο έχω ενώσει τις δυνάμεις μου για τη δημιουργία αυτού του post.

Το Papaki είναι η εταιρεία που μπορούμε να κατοχυρώσουμε το domain name μας, το URL δηλαδή που θα πληκτρολογεί κάποιος για να μας βρει online. Επίσης, στο Papaki μπορούμε να αγοράσουμε και το hosting μας, δηλαδή τον χώρο στο διαδίκτυο, στον οποίο φιλοξενούμε αυτό που θα κατασκευάσουμε

Όπως είπα και στο ξεκίνημα του βίντεο σας δείξω δύο διαφορετικούς τρόπους για να φτιάξετε site ή blog.

Μέσω του Website Builder και μέσω του WordPress, το οποίο θα εγκαταστήσετε στο δικό σας πακέτο hosting.

Είναι και οι δύο εύκολοι τρόποι αλλά ο ευκολότερος είναι ο πρώτος, το Website Builder. 

Με το Website Builder μέσα σε λίγη ώρα μπορείτε να έχετε το site σας online. Όμως μια και σήμερα θα σας δείξω δύο τρόπους, προτείνω να το προτιμήσετε μόνο αν ζητάτε κάτι απλό, γρήγορο και στατικό. Αν θέλετε ένα μικρό site δηλαδή που να αποτελείται από κάποιες βασικές σελίδες. 

Και με το WebSite Builder μπορείτε να ενεργοποιήσετε τη λειτουργικότητα του blog, αλλά προσφέρει βασικές λειτουργίες.

Αν το blog είναι αυτό που σας ενδιαφέρει, καλύτερα να το φτιάξετε μέσω της νούμερο ένα πλατφόρμας δημιουργίας blog στον κόσμο, της πλατφόρμας WordPress. 

Ούτε για το WordPress χρειάζεστε ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις, όμως χρειάζεται να ασχοληθείτε λίγο περισσότερο.

Σήμερα θα σας δείξω τα βασικά και αν θελήσετε να εκπαιδευτείτε ακόμα περισσότερο μπορείτε να μάθετε είτε από μόνοι σας είτε μέσα από μαθήματα. Εγώ για παράδειγμα κάνω μαθήματα blogging κι εκπαίδευση πάνω στο WordPress.

Παρακολουθήστε το βίντεο εδώ:

Ελπίζω το σημερινό post να σας βοήθησε να ξεκαθαρίσετε με ποια από τις επιλογές που υπάρχουν θα κάνετε το επόμενό σας βήμα online και να σας ενέπνευσε να ξεκινήσετε το συντομότερο δυνατόν.

Καλή επιτυχία!

Το post Δημιουργήστε site ή blog μόνοι σας (ακόμα κι αν δεν έχετε τις τεχνικές γνώσεις) δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Tsamadi.

Τι ήταν blog ΤΟΤΕ

Όταν λέγαμε blog τότε, τις περισσότερες φορές εννοούσαμε ένα “online ημερoλόγιο”. Η λέξη blog εξάλλου προέρχεται από τη συγχώνευση των λέξεων Web και Log.

Στα ελληνικά το blog μεταφράζεται ως ιστολόγιο που προέρχεται από τη συγχώνευση των λέξεων Ιστός και Ημερολόγιο.

Τότε οι περισσότεροι bloggers (μεταξύ των οποίων και εγώ) κάναμε αυτό ακριβώς: Κρατούσαμε ένα online ημερολόγιο. Κάποιοι από εμάς (μεταξύ των οποίων και εγώ) δεν είχαμε social media. Την ανάγκη λοιπόν επικοινωνίας και μοιράσματος που καλύπτουν σήμερα τα social media, την κάλυπταν τότε τα blogs.

Κάποιοι bloggers έγραφαν οτιδήποτε τους ερχόταν στο μυαλό και δεν έθεταν κανέναν περιορισμό στη θεματολογία τους.

Κάποιοι έγραφαν για πιο συγκεκριμένα θέματα. Εγώ ξεκίνησα κάπως γενικά (οτιδήποτε μου ερχόταν στο μυαλό) αλλά σταδιακά περιόρισα τη θεματολογία μου σε θέματα που αφορούσαν τη ζωή μου ως μαμά.

Είναι λοιπόν ολοφάνερο ότι τα πρώτα blog ξεκίνησαν ως online ημερολόγια.

Τι είναι blog ΤΩΡΑ

Τι ορίζουμε όμως σήμερα ως blog?

Ο Jeff Jarvis, δημοσιογράφος και blogger στο BuzzMachine γράφει: “Δεν υπάρχει ανάγκη να ορίσουμε τι σημαίνει ‘blog’. Αμφιβάλλω αν ποτέ υπήρχε η ανάγκη να ορίσουμε τι σημαίνει ‘εφημερίδα’ ή ‘τηλεόραση’ ή ‘ραδιόφωνο’ ή ‘instant messenger’.

Blog είναι ένα εργαλείο που σε αφήνει να κάνεις οτιδήποτε, από το να αλλάξεις τον κόσμο μέχρι να μοιραστείς τη λίστα σου για τα ψώνια. Οι άνθρωποι το χρησιμοποιούν όπως θέλουν. Και είναι πολύ νωρίς ακόμα στην εφεύρεση χρήσεων αυτού του εργαλείου για να του αποδώσουμε κάποιον συγκεκριμένο ορισμό. Για αυτό αρνούμαι ακόμα και να το ονομάσω μέσο.

Είναι ένας τρόπος για να μοιραστείς πληροφορίες και έχει επίσης αλληλεπίδραση: Είναι περισσότερο συζήτηση παρά περιεχόμενο …μέχρι στιγμής. Τα blogs είναι αυτό που θέλουν αν είναι. Τα blogs είναι ό,τι τα κάνουμε. Το να ορίσουμε τη σημαίνει ‘blog’ είναι απόπειρα ενός ανόητου”.

Ο Jason Calcanis είναι ένας από τους λίγους ειδικούς στο χώρο του blogging που δίνει ορισμό για το τι σημαίνει blog:

“Υπάρχουν τρία χαρακτηριστικά ενός blog: Το πρώτο είναι η αντίστροφη χρονολογική σειρά, το δεύτερο είναι το μη φιλτραρισμένο περιεχόμενο – τη στιγμή που κάποιος φιλτράρει ή επεξεργάζεται αυτά που έγραψε ο συγγραφέας σταματάει να είναι blog και το τρίτο είναι τα σχόλια.”

Πρόσφατα ο Calcanis πρόσθεσε και μια τέταρτη παράμετρο στον ορισμό του που είναι η προσθήκη links σε εξωτερικά sites. Έγραψε πρόσφατα: “Το CNET ξεκίνησε ένα blog στο οποίο οι bloggers βάζουν links μόνο προς τα δικά τους reviews.  Hello!??!!? Το νόημα είναι να βάζουμε links προς τα ΕΞΩ, σε καλά πράγματα που βρίσκουμε στο internet.”

Τελικά τι είναι blog;

Μετά από όλα αυτά ας δούμε αν μπορούμε να καταλαβουμε τι είναι blog.  Όχι για να προσπαθήσουμε να καταλήξουμε σε επίσημο ορισμό, αλλά για να καταλάβουμε εμείς τι είναι και τι δεν είναι blog.

Πάμε λοιπόν:

🔘 Βlog είναι μια μορφή website, στην οποία οι αναρτήσεις (τα posts) εμφανίζονται χρονολογικά ιεραρχημένα όπως σε ένα παραδοσιακό ημερολόγιο. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τέτοιου blog είναι το AspaOnline.gr. Στην πρώτη σελίδα εμφανίζονται οι 8 πιο πρόσφατες αναρτήσεις, ενώ αν περιηγηθεί κανείς στις πιο πίσω σελίδες, θα φτάσει στις αρχικές αναρτήσεις του 2008.

🔘 Δεν έχουν όλα τα blog την ίδια μορφή και καμιά φορά είναι δύσκολο να καταλάβεις αν αυτό που βλέπεις είναι φτιαγμένο σε πλατφόρμα blog ή όχι. Η πρώτη σελίδα ενός blog μπορεί να είναι μια στατική σελίδα (να μην εμφανίζει δηλαδή τις τελευταίες αναρτήσεις).

🔘 Όταν λέμε πλατφόρμα blog (ή πλατφόρμα δημιουργίας blog) εννοούμε software όπως το WordPress ή τo Blogger.com που δίνουν τη δυνατότητα σε κάποιον να φτιάξει blog, χωρίς να έχει τεχνικές γνώσεις. Στις μέρες μας λοιπόν, είναι εύκολο για κάποιον “κοινό θνητό” να δημιουργήσει το δικό του blog επειδή έχουν αναπτυχθεί πολλές τέτοιες πλατφόρμες δημιουργίας blog.

🔘 Επειδή ακριβώς είναι εύκολο για τον καθέναν να φτιάξει blog, δεν έχουν όλα τα blogs την ίδια ποιότητα ή την ίδια αξία. Υπάρχει ένα “γονεϊκό ρητό” του Michael Levine που λέει: «Το να έχεις παιδιά δε σε κάνει περισσότερο γονιό, από όσο το να έχεις πιάνο σε κάνει πιανίστα.» Το ίδιο ισχύει και για το blogging. «Το να έχεις blog δε σε κάνει περισσότερο blogger, από όσο το να έχεις πιάνο σε κάνει πιανίστα».

🔘 Το blogging είναι απλό αλλά δεν είναι εύκολο. Είναι ευκολότερο να ανεβάσεις μία φωτογραφία στο Instagram ή στο Facebook παρά να δημιουργήσεις περιεχόμενο για το blog σου – και κυρίως να δημιουργείς ΣΥΣΤΗΜΑΤΙΚΑ περιεχόμενο για το blog σου.

🔘 Δεν χρησιμοποιούνται όλα τα blog ως “ημερολόγια”. Κάποιος μπορεί να ξεκινήσει ένα blog για να υποστηρίξει την επαγγελματική του δραστηριότητα, κάποιος άλλος για να ανεβάζει συνταγές μαγειρικής και κάποιος άλλος για να καταγράφει τη ζωή με τα παιδιά του.

🔘 Οι πλατφόρμες blogging δίνουν τη δυνατότητα διαλόγου, με τη μορφή σχολίων. Κάτω από την κάθε ανάρτηση υπάρχει συνήθως η δυνατότητα να αφήσει κάποιος ένα σχόλιο. Παρ’ όλα αυτά είναι επιλογή του blogger αν θα έχει τα σχόλια ενεργοποιημένα. O Calcanis θεωρεί τα σχόλια ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά ενός blog. Ωστόσο τίποτα δεν είναι απόλυτο: Ο Seth Godin που θεωρείται (και είναι) ένας από τους κορυφαίους bloggers της εποχής μας έχει απενεργοποιημένα τα σχόλια.

🔘 Πολλές από τις συζητήσεις που γίνοταν παλαιότερα κάτω από τις αναρτήσεις, έχουν πλέον μεταφερθεί στα social media.  Τα πρώτα χρόνια έπαιρνα συχνά 50-100 σχόλια κάτω από τα posts κάτι το οποίο σήμερα συμβαίνει μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Οι συζητήσεις πλέον μοιράζονται μεταξύ του blog και των διαφόρων μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

🔘 Ένα blog μπορεί να ανήκει σε έναν έφηβο, σε μία μαμά, σε έναν επαγγελματία, σε μία εταιρεία.

🔘 Ένα blog είναι ο καλύτερος τρόπος που υπάρχει για να προωθήσεις τη δουλειά σου ή να ξεχωρίσεις ως ειδικός στον τομέα σου. Και το κόστος είναι μηδενικό.

🔘 Ένα blog μπορεί να είναι ομαδικό – να γράφουν δηλαδή περισσότεροι από έναν blogger.

🔘 Ένα blog μπορεί να είναι χόμπι ή μία κανονική επιχείρηση.

🔘 Ένα blog μπορεί να ξεκινήσει ως χόμπι και να εξελιχθεί σε κανονική επιχείρηση.

🔘 Κάποιος μπορεί να θέλει να φτιάξει ένα στατικό website (στο οποίο να μην ανεβάζει συνεχώς νέο περιεχόμενο) και να το κάνει χρησιμοποιώντας μία πλατφόρμα blog όπως το WordPress. Κανείς δεν θα καταλάβει τη διαφορά.

🔘 Όλα τα blogs είναι websites. Το AspaTsamadi.com μερικές φορές το λέω “το blog μου” μερικές φορές το λέω “το website μου”. Το AspaTsamadi.com είναι φτιαγμένο σε πλατφόρμα blogging  και έχει τόσο στατικές σελίδες όσο και blog. Θα μπορούσε να μην έχει blog αλλά τότε μπορεί να μην το είχατε ανακαλύψει! Αυτή τη στιγμή είστε εδώ και διαβάζετε αυτήν εδώ την ανάρτηση που είναι μέρος του blog μου.

Αντίστοιχα μια εταιρεία μπορεί να έχει ένα website που αποτελείται από 10 διαφορετικές στατικές σελίδες και ένα κομμάτι του να είναι το blog στο οποίο ανεβαίνει νέο περιεχόμενο.

🔘 Το αντίστροφο ΔΕΝ ισχύει: Δεν είναι όλα webites blogs. Ένα τυπικό website είναι στατικό, έχει δηλαδή συγκεκριμένες σελίδες και δεν προστίθεται νέο περιεχόμενο.

🔘 Το blog σας είναι το μοναδικό κομμάτι γης στο διαδίκτυο που πραγματικά σας ανήκει. Η σελίδα σας στα social media δεν σας ανήκει και μπορεί διαγραφεί οποιαδήποτε στιγμή ενώ η παρουσία σας στα social media δεν μπορεί να εξασφαλίσει από μόνη της την επιτυχία.

Πώς μπορείτε να φτιάξετε blog;

Δεν υπάρχει καλύτερη στιγμή από τη σημερινή για να φτιάξει κανείς το δικό του blog. Αν θέλετε να αποκτήσετε μια δυνατή online παρουσία, το να φτιάξετε το δικό σας blog είναι μονόδρομος. Μπορείτε να αναθέσετε σε κάποιον να σας το φτιάξει ή να το φτιάξετε μόνοι σας. Μπορείτε να το ξεκινήσετε στις δωρεάν πλατφόρμες ή στις μη δωρεάν. Για να διερευνήσετε τις διάφορες επιλογές και να μάθετε περισσότερα διαβάστε το post Πώς φτιάχνω blog σε 5 απλά βήματα.

Και αν ακόμα δεν έχετε παρακολουθήσει το δωρεάν πρόγραμμα εκπαίδευσης 123 BLOG, τι περιμένετε;

Κάντε δωρεάν εγγραφή εδώ και αφήστε με να σας καθοδηγήσω στη δημιουργία του blog σας με ένα email την ημέρα για τις επτά επόμενες ημέρες.

Θα χαρώ να σας καλωσορίσω στον κόσμο του blogging!

Το post Τι είναι blog και ποια είναι η διαφορά του από ένα website; δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Tsamadi.

Ή μπορεί να έχετε ακούσει ότι υπάρχει το WordPress.org και το WordPress.com, αλλά να έχετε μπερδευτεί και να μην ξέρετε πού διαφέρουν μεταξύ τους.  Το σημερινό post θα σας βοηθήσει να ξεκαθαρίσετε τις διαφορές, ώστε να μπορέσετε να επιλέξετε το WordPress που σας ταιριάζει περισσότερο.

Το WordPress είναι λογισμικό που μας δίνει τη δυνατότητα να φτιάξουμε το το blog ή το site μας με απλό και εύκολο τρόπο. Είναι ένα από τα πιο δημοφιλή Συστήματα Διαχείρισης Περιεχομένου (CMS), είναι ανοιχτού κώδικα και είναι δωρεάν.

Το μόνο που χρειάζεται να κάνουμε είναι να πάμε στο WordPress.org και να το κατεβάσουμε! Το ζητούμενο όμως δεν είναι να το κατεβάσουμε και να το έχουμε στον υπολογιστή μας. Το ζητούμενο είναι να το χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε το site μας, το οποίο θα μπορούν να επισκέπτονται άνθρωποι από όλο τον κόσμο. Για να μπορούν όμως οι άνθρωποι να το επισκεφτούν, θα πρέπει να το τοποθετήσουμε σε έναν server.

Επειδή οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε server στο σπίτι μας, θα χρειαστεί να συνεργαστούμε με μία εταιρεία φιλοξενίας και να βάλουμε το site μας εκεί, στους servers της εταιρείας. Επομένως το WordPress που βρίσκουμε στο WordPress.org είναι 100% δωρεάν. Το κόστος που προκύπτει, αφορά το ενοίκιο που πληρώνουμε κάθε μήνα σε μία εταιρεία φιλοξενίας για “να ζει εκεί το site μας”.

Σε αυτή την περίπτωση λέμε ότι έχουμε ένα self-hosted WordPress site ή blog. Είναι self-hosted, δηλαδή εμείς είμαστε υπεύθυνοι για τη φιλοξενία. Σήμερα μπορεί να έχουμε το site μας σε μία συγκεκριμένη εταιρεία φιλοξενίας και αύριο να το μεταφέρουμε σε μια άλλη. Είναι δική μας η επιλογή, το blog μας είναι self-hosted κι έχουμε εμείς πάντα τον έλεγχο.

Οι μεγαλύτερες εταιρείες φιλοξενίας, μας δίνουν πλέον τη δυνατότητα να κάνουμε εγκατάσταση του WordPress με λίγα κλικ. Αυτό σημαίνει ότι δεν χρειάζεται να πάμε στο WordPress.org να το κατεβάσουμε και να το ανεβάσουμε εμείς στην εταιρεία φιλοξενίας (πράγμα το οποίο γινόταν παλαιότερα). Τώρα η διαδικασία γίνεται με πολύ απλό τρόπο.

Στο self-hosted WordPress blog ή site, έχουμε ένα ακόμα μικρό κόστος: Είναι το κόστος του domain, που είναι η διεύθυνση που πληκτρολογεί κάποιος στο bowser για να έρθει στο site μας. Αυτό είναι της τάξεως των 10+ΦΠΑ το χρόνο.

To WordPress.com είναι μία υπηρεσία που ανήκει στην εταιρεία Automattic. Δίνει στους χρήστες τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν το WordPress χωρίς να εγκαταστήσουν τίποτα, με αρκετούς όμως περιορισμούς. Κάνοντας οι χρήστες το λογαριασμό τους στο WordPress.com μπορούν να δημιουργήσουν το site τους σε WordPress αλλά αποκτούν πρόσβαση σε ένα “light WordPress” με περιορισμένες δυνατότητες.

Το WordPress.com είναι δωρεάν, αλλά δίνει τη δυνατότητα διαφόρων αναβαθμίσεων.

Για παράδειγμα η διεύθυνση που παίρνεις στο WordPress.com για το site σου, είναι του τύπου toonomatoublogmou.wordpress.com.  Αν θέλεις ένα domain που να μην έχει μέσα τη λέξη “wordpress” πρέπει να κάνεις αναβάθμιση καθώς το δωρεάν πρόγραμμα του WordPress.com, δεν σου δίνει τη δυνατότητα να έχεις δικό σου domain.

Είναι σημαντικό να καταλάβουμε ότι η επιλογή μεταξύ WordPress.com και WordPress.org δεν επηρεάζει και τόσο τον επισκέπτη μας, ο οποίος δεν νοιάζεται για το πώς έχουμε φτιάξει το site μας. Η επιλογή επηρεάζει κυρίως εμάς και τις δυνατότητες ή τους περιορισμούς που έχουμε.

Ας δούμε συνοπτικά κάποιες από τις κυριότερες διαφορές του WordPress.org και του WordPress.com

Κυριότερες διαφορές μεταξύ WordPress.org και WordPress.com

Συμπέρασμα

Αν ξεκινάτε το blog ή το site σας για χόμπι και δεν έχετε απαιτήσεις, επιλέξτε WordPress.com. Θα αναγκαστείτε βέβαια να προσαρμοστείτε στις περιορισμένες δυνατότητες που υπάρχουν, αλλά δεν θα σας πειράζει και τόσο. Αν στο μέλλον αλλάξετε γνώμη, μπορείτε να μετακινηθείτε σε self-hosted WordPress και το περιβάλλον διαχείρισης θα σας φαίνεται οικείο.

Να θυμάστε όμως ότι το site σας μπορεί να διαγραφεί με τον ίδιο τρόπο που μπορεί να διαγραφεί ο λογαριασμός σας στα social media, χωρίς προειδοποίηση ή αιτιολόγηση.

Αν ξεκινάτε το blog ή site σας για επαγγελματικούς λόγους ή για δημιουργία κέρδους ή αν θέλετε να έχετε πλήρη έλεγχο, το WordPress.org είναι η καλύτερη επιλογή. Ακόμα κι αν θέλετε να απλώς να δοκιμάσετε τα νερά (αλλά έχετε στο νου σας το κέρδος) ξεκινήστε και πάλι σε WordPresss.org, για να γλυτώσετε τη μελλοντική μετακίνηση.

Το κόστος είναι μικρό και ο μόνος ανασταλτικός παράγοντας είναι ότι πρέπει να αποκτήστετε κάποιες γνώσεις σχετικά με το WordPress. Το καλό είναι ότι υπάρχουν χιλιάδες posts, blogs, βίντεο και groups που θα σας μάθουν τα βασικά.

Υπάρχουν επίσης και προγράμματα εκπαίδευσης, όπως το δικό μου Blog Success, που θα σας γλυτώσουν χρόνο και ενέργεια. Γιατί αν ξεκινάς να μάθεις κάτι από μόνος σου, θα κάνεις λάθη. Και όπως και να το κάνουμε, καλύτερα είναι να μαθαίνεις από τα λάθη των άλλων, παρά από τα δικά σου λάθη!

Ελπίζω να βρήκατε τις πληροφορίες χρήσιμες και να κάνετε την επιλογή που είναι προτιμότερη για τις δικές σας ανάγκες. Καλή επιτυχία!

Photo via Downloadsource.es Tutoriales

Το post WordPress.org και WordPress.com: Ποια η διαφορά και ποιο να επιλέξετε δημοσιεύτηκε πρώτα στο Aspa Tsamadi.